Paranın Hikayesi

Paranın hikayesi nedir? Parayı kimler buldu? Para kaç yılında bulundu? İlk kağıt paranın hikayesi? Para ne zaman bulundu?

Paranın Hikayesi
Paranın Hikayesi

Toplumlar karmaşıklaştıkça mal edinmek bir örnek, bir değişim aracına ihtiyaç duyuldu.Para bu rolü üstlenmesi için oluşturulup sürü hayvanlarından değerli madenlere ve nihayet madeni ve kağıt paralara doğru bir evrim geçirdi.Günümüzde ise para kredi kartları ve elektronik transferlerle soyut olarak el değiştirdi.

Paranın törensel değişimlerde ve ceza ödemesinde kullanılan en erken biçimleri sürü hayvanları gibi fiziksel unsurlar içerirdi. Ticaretin Mısır ve Mezopotamya'da M.Ö. 4000 yıllarında büyümesi daha derli toplu ve taşınabilen para biçimlerine doğru gelişti.Binlerce yıl değerli metaller, külçe ve çubuklar biçiminde kullanıldı. Babil Kralı Hammurabi'nin kanunnamesinde gümüşle ödenen borçlar zikredilmektedir.Küçük Asyadaki Lidya krallığında MÖ 640 paranın gelişmesi daha sonra Yunan dünyasına yayılan madeni sikkenin bulunmasıyla bir aşama daha ileriye gitmiştir.

Tarihteki ilk para darp yöntemiyle basıldı. Bu nedenle şu an var olan para basma yerlerine verilen isim de darphane. Peki darp yöntemi nedir? M.Ö. 7. yüzyılda Anadolu’da bir uygarlık olan Lidyalılar, bir kalıp üstüne konan madeni pula hareketli bir üst kalıp yerleştirmişler. Bu kalıba da çekiç ile vurarak darp yöntemiyle tarihin ilk parasını basmışlar. Büyük darphaneye geçişte ise Osmanlı’nın payı var. Tarihin ilk büyük darphanesi Fatih Sultan Mehmet zamanında İstanbul’da kuruldu.

İlk paranın icadından sonra paranın zaferler için anı olarak basıldığı bir dönem başladı. Eski Yunan’da Perslere karşı kazanılan zaferin anısına M.Ö. 479 yılında ilk hatıra parası basıldı.

İlk kağıt para aslında senet olarak ortaya çıktı. Sonrasında bu senetler kağıt paralara dönüştü. Kayıtlara göre Milattan Sonra 6. yüzyılda Çin’de ilk olarak basılan bu paralar 1279 yılına kadar geçerliliğini korudu. Avrupa kıtasında ise ilk olarak 1661 yılında İsveç’te basılmıştır. 1690 yılında Massachusetts hükümeti de kağıt para bastırarak Amerika kıtasında ilk banknotun çıkmasını sağlamıştır.

Paranın gelişimiyle birlikte kredi kartı da ortaya çıktı. Hamilton Credit Corporation Başkanı Frank McNamara, dostlarıyla yemeğe çıktığında yanında para olmadığını fark ediyor ve mahcubiyet yaşıyor. Bu mahcubiyet sonrası ilk iş olarak para olmayan durumlarda da paranın yerini alabilecek olan kredi kartı ortaya çıkıyor. Kalın bir kartondan olan bu kredi kartının arkasında New York’ta bulunan 14 restoranın adı yazıyordu. Kredi kartının bir de yıllık ücreti vardı. Tam 3 dolardı.

Bankacılığın önemli ülkelerinden biri olan İngiltere ilk bankaya da ev sahipliği yaptı. İskoç mucit John Shepherd-Barron, Barclay’s isimli banka için 1967’de Kuzey Londra’da dünyanın ilk gerçek ATM’sini inşa etti. İlham alınan şey ise oldukça garip. İlk ATM çikolata otomatlarından ilham alınarak yapılmıştı.